Hadis ve Dua

﷽

Abdest Nasıl Alınır? Adım Adım Sünnete Uygun Anlatım

Abdest, İslam dininde "hades" denilen hükmî kirlilikten kurtulmak ve başta namaz olmak üzere belirli ibadetleri yapabilmek için gereken manevi bir temizliktir. O, sadece bedensel bir temizlenme değil, aynı zamanda Allah'ın huzuruna çıkmak için yapılan ruhsal bir hazırlıktır.

Peygamber Efendimiz (s.a.v), "Temizlik imanın yarısıdır." (Müslim, Tahâret, 1) buyurarak bu arınmanın önemini vurgulamıştır. Abdest, Müslümanın gün içinde işlediği küçük günahlara kefarettir ve kıyamet gününde abdest azalarının parlayacağı müjdelenmiştir.

Abdestin İslam'daki önemi
Abdest, hem bedensel hem de ruhsal bir arınmadır.

Abdestin Farzları (Kur'an'daki Yeri)

Abdestin olmazsa olmazları, yani farzları, bizzat Kur'an-ı Kerim'de Mâide Suresi'nin 6. ayetinde bildirilmiştir. Birinin eksik olması halinde abdest geçerli olmaz. Hanefi mezhebine göre abdestin farzları dörttür:

"Ey iman edenler! Namaza kalktığınız zaman yüzlerinizi, dirseklerle beraber ellerinizi yıkayın, başlarınızı meshedin ve topuklarla beraber ayaklarınızı yıkayın..."
Mâide Suresi, 6. Ayet
  1. 1
    Yüzü Yıkamak: Alın, çene, kulak yumuşakları dahil olmak üzere yüzü bir kez tam olarak yıkamak.
  2. 2
    Kolları Yıkamak: Elleri ve kolları dirseklerle birlikte bir kez yıkamak.
  3. 3
    Başı Meshetmek: Başın dörtte birini ıslak el ile bir kez meshetmek.
  4. 4
    Ayakları Yıkamak: Ayakları topuklarla birlikte bir kez yıkamak.

Abdestin Sünnetleri

Farzlara ek olarak, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v) yaptığı ve yapılmasını tavsiye ettiği davranışlar ise sünnetlerdir. Abdesti bu sünnetlerle birlikte almak, sevabını kat kat artırır:

  • Abdest almaya niyet etmek.
  • Başlarken "Eûzü-Besmele" çekmek.
  • Mümkünse dişleri temizlemek (Misvak veya fırça ile).
  • Yıkanan uzuvları üçer kez yıkamak.
  • Organları yıkarken sıraya uymak (tertip).
  • Ağza üç kez su vermek (Mazmaza).
  • Burna üç kez su vermek (İstinşak).
  • Yıkanan yerleri ovuşturmak (delk).
  • Parmak aralarını hilallemek (parmakları birbirine geçirerek yıkamak).
  • Kulağın içini ve arkasını meshetmek.
  • Enseyi meshetmek.
  • Organları ara vermeden, peş peşe yıkamak (müvâlât).

Adım Adım Sünnete Uygun Abdest Alınışı

Hanefi mezhebine göre sünnet ve farzlarıyla birlikte tam bir abdest şu sırayla alınır:

  1. 1
    Niyet ve Besmele: Kıbleye dönülür (mümkünse). "Niyet ettim Allah rızası için abdest almaya" diye niyet edilir ve "Eûzübillâhimineşşeytânirracîm, Bismillâhirrahmânirrahîm" denir.
  2. 2
    Elleri Yıkamak (3 Kez): Eller bileklere kadar, parmak araları hilallenerek üç kez yıkanır.
    3. Abdest alırken ellerin yıkanması
    Niyet edilerek ve Besmele çekilerek eller 3 kez yıkanır.
  3. 3
    Ağza Su Vermek (3 Kez): Sağ avuç ile ağıza üç kez su alınır. Her defasında ağız çalkalanır (mazmaza). Oruçlu değilse gargara yapılır.
  4. 4
    Burna Su Vermek (3 Kez): Sağ avuç ile burna üç kez su çekilir (istinşak) ve sol el ile burun temizlenir.
  5. 5
    Yüzü Yıkamak (3 Kez): Saç bitiminden çene altına, kulak yumuşaklarına kadar yüzün her tarafı üç kez yıkanır.
    6. Abdest alırken yüzün yıkanması
    Ağız ve buruna su verildikten sonra yüz 3 kez yıkanır.
  6. 6
    Sağ Kolu Yıkamak (3 Kez): Sağ kol, dirsekle beraber (kuru yer kalmayacak şekilde) üç kez yıkanır.
  7. 7
    Sol Kolu Yıkamak (3 Kez): Sol kol, dirsekle beraber (kuru yer kalmayacak şekilde) üç kez yıkanır.
    8. Abdest alırken kolların yıkanması
    Önce sağ, sonra sol kol dirseklerle beraber 3 kez yıkanır.
  8. 8
    Başı Meshetmek (1 Kez): Eller ıslatılarak, başın ön kısmından arkaya doğru dörtte biri (1/4) bir kez meshedilir.
  9. 9
    Kulakları ve Enseyi Meshetmek (1 Kez): Kalan ıslaklıkla, şehadet parmaklarıyla kulakların içi, başparmaklarla kulakların arkası meshedilir. Ardından kalan üç parmağın dışıyla ense meshedilir.
  10. 10
    Sağ Ayağı Yıkamak (3 Kez): Sağ ayak, topuklarla ve parmak aralarıyla birlikte üç kez yıkanır.
  11. 11
    Sol Ayağı Yıkamak (3 Kez): Sol ayak, topuklarla ve parmak aralarıyla birlikte üç kez yıkanır.
    12. Abdest alırken ayakların yıkanması
    Önce sağ, sonra sol ayak topuklarla beraber 3 kez yıkanır.
  12. 12
    Dua: Abdest bittikten sonra Kelime-i Şehâdet getirmek ve abdest bitirme duasını ("Allahümme’c-alnî mine’t-tevvâbîne ve’c-alnî mine’l-mütetahhirîn") okumak müstehaptır.

Abdesti Bozan Durumlar

Abdest alındıktan sonra bazı durumların gerçekleşmesi halinde abdest bozulur ve yeniden alınması gerekir. Başlıca abdesti bozan durumlar (Hanefi mezhebine göre):

1. Vücuttan Çıkanlar

Ön ve arkadan idrar, dışkı, kan, meni, mezi, vedi ve yel (gaz) çıkması.

2. Kan ve İrin

Vücudun herhangi bir yerinden kan, irin veya sarı su çıkması ve etrafa yayılması.

3. Kusmak

Ağız dolusu kusmak.

4. Uyku ve Bayılma

Yatarak veya bir yere yaslanarak, ne yaptığını bilemeyecek derecede derin uyumak. Bayılmak, delirmek veya sarhoş olmak.

5. Namazda Gülmek

Namaz içindeyken yanındakilerin duyacağı şekilde sesli gülmek (kahkaha atmak). Bu durum hem namazı hem abdesti bozar.

6. Cinsel Durumlar

Cinsel ilişki veya cünüplük hali (Bu durum gusül abdesti almayı gerektirir).

Abdest Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (S.S.S.)

1. Oje veya tırnak boyası varken abdest geçerli olur mu?

Hayır, olmaz. Abdestin geçerli olması için suyun, tırnak da dahil olmak üzere deriye temas etmesi şarttır. Oje, suyun tırnağa ulaşmasını engelleyen bir tabaka oluşturduğu için abdestten önce mutlaka çıkarılmalıdır. Kalıcı oje de aynı hükümdedir.

2. Yara bandı, sargı veya alçı varken nasıl abdest alınır?

Eğer sargıyı veya yara bandını çıkarmak yaraya zarar verecekse, bu sargının üzeri ıslak el ile bir kez meshedilir ("Mesh alel-cebire"). Bu mesh, o organı yıkama yerine geçer. Alçı için de aynı durum geçerlidir.

3. Çorap üzerine meshetmek caiz midir?

Evet, caizdir ancak şartları vardır. Üzerine meshedilecek çorabın "mest" özelliği taşıması gerekir. Yani, kalın olması, su geçirmemesi (veya çok az geçirmesi), bağcıksız ayakta durabilmesi ve en az 5-6 km yürümeye dayanıklı olması gerekir. Bu şartları taşıyan çoraplar, abdestli iken giyilirse, mukim olan (yolcu olmayan) 24 saat, seferî olan (yolcu) ise 72 saat boyunca üzerine meshedebilir. Günümüzdeki ince pamuklu çoraplara mesh edilmez.

4. Abdest dualarını bilmek veya okumak şart mıdır?

Hayır, şart değildir. Abdestin geçerli olması için farzları (yüz, kollar, başı mesh, ayaklar) yerine getirmek yeterlidir. Duaları bilmek ve okumak ise abdestin sevabını artıran sünnet ve edeplerdendir.

5. Diş fırçalamak veya diş kanaması abdesti bozar mı?

Diş fırçalamak abdesti bozmaz, aksine abdestten önce yapılması sünnettir. Ancak, fırçalama sırasında oluşan diş eti kanaması, Hanefi mezhebine göre tükürüğe eşit veya ondan daha fazla (yani tükürüğün rengini belirgin şekilde kırmızı yapacak kadar) ise abdesti bozar.

Sonuç: Manevi Arınma ve Huzura Hazırlık

Abdest, müminin Allah'ın huzuruna çıkmadan önce yaptığı bir arınma ritüelidir. O, sadece fiziksel kirleri değil, aynı zamanda manevi kirleri ve küçük günahları da temizler.

Peygamber Efendimiz (s.a.v), "Bir Müslüman abdest alıp yüzünü yıkadığı zaman, gözüyle işlediği bütün günahlar su ile birlikte dökülür..." (Müslim, Tahâret, 32) buyurmuştur. Bu bilinçle alınan her abdest, bizi sadece namaza değil, aynı zamanda manevi bir huzura da hazırlar.