Mümtehine Suresi: Sınanan Kadınlar ve Dostluğun İlahi Sınırı
Kur'an-ı Kerim'in 60. suresi olan Mümtehine Suresi, 13 ayetten oluşur ve Medine döneminde inmiştir. "Mümtehine", inancı uğruna her şeyini bırakıp Mekke'den Medine'ye hicret eden ve samimiyetleri Peygamber Efendimiz (s.a.v) tarafından "sınanan (imtihan edilen)" yiğit Müslüman kadınları ifade eder. Bu sure, inananların düşmanlarıyla sahte dostluklar kurmasını (nifakı) kesin bir dille yasaklar. Özellikle Hz. İbrahim'in (a.s) kavminden koptuğunda ettiği o muazzam tevekkül duasını barındıran bu sure; sinsi düşmanların şerrinden korunmak, sahte yüzleri ortaya çıkarmak ve kalbine ilahi bir cesaret indirmek isteyenlerin sığındığı muazzam bir kalkandır.
Hz. İbrahim'in Sığınma Duası: Mümtehine Suresi 4. Ayet Okunuşu
İftiralara, düşmanlıklara ve sahte dostların ihanetine karşı okunduğunda kalbi ferahlatan ve Allah'ın korumasına sokan o eşsiz duanın Arapça metni ve Türkçe telaffuzu şu şekildedir:
4. ..."Rabbenâ aleyke tevekkelnâ ve ileyke enebnâ ve ileykel masîr(masîru)."
Türkçe Meali: Hz. İbrahim ve beraberindekiler şöyle dua etmişti: "Ey Rabbimiz! Ancak sana dayandık (tevekkül ettik), içtenlikle yalnız sana yöneldik. Dönüş de ancak sanadır."
Mümtehine Suresinin Fazileti ve Düşmanı Uzaklaştıran Sırrı
Mümtehine Suresi, ikiyüzlülüğün (münafıklığın) ve sahte ilişkilerin panzehiridir. Surenin ilk ayetleri "Benim ve sizin düşmanınızı dost edinmeyin" uyarısıyla başlar ve insanın kime güveneceğini netleştirir.
İslam âlimleri ve havas maneviyatında bu surenin koruyucu sırrı hakkında şu tespitlere yer verilmiştir:
"Etrafında sürekli haset eden, yüzüne gülüp arkasından kuyu kazan sinsi düşmanları olduğunu hisseden bir kimse; Mümtehine Suresi'ni (ve özellikle Hz. İbrahim'in o sığınma duasını) okumayı vird edinirse, Allah o kişinin etrafındaki nifak (ikiyüzlülük) perdelerini yırtar. Sahte dostların gerçek yüzünü gösterir ve düşmanlarının tuzaklarını kendi başlarına geçirir."
Evlilik veya aile içinde yalan ve ihanet şüphesi varsa (sadakatin sınanması durumlarında), bu surenin manevi iklimine sığınılması tavsiye edilir. Çünkü sure ismini, imanlarında samimi olup olmadıkları "imtihan edilen" kadınlardan almıştır. "Rabbenâ aleyke tevekkelnâ" (Rabbimiz ancak sana dayandık) ayetini günde defalarca zikreden bir insan, yalnızlık korkusunu ve düşman endişesini kalbinden söküp atar, yerine sarsılmaz bir ilahi özgüven koyar.
Sıkça Sorulan Sorular
Mümtehine ne anlama gelmektedir?
"Mümtehine", Arapçada imtihana çekilen, sınanan ve denenip testi geçen kadın demektir. Hudeybiye Antlaşması sonrası Mekke'den kaçıp Medine'ye sığınan kadınların (özellikle Ümmü Gülsüm bint Ukbe'nin) ajan olup olmadıklarının veya imanlarında samimi olup olmadıklarının yeminle sınanması emredildiği için sure bu ismi almıştır.
Surenin ilk ayeti kimin üzerine inmiştir?
Bedir Savaşı öncesi, Mekke'deki akrabaları zarar görmesin diye Müslümanların savaş hazırlıklarını gizli bir mektupla müşriklere bildirmeye çalışan sahabe Hâtıb b. Ebû Beltea'nın bu zayıf anı (gizli dostluğu) üzerine inmiş ve "Düşmanlarımı kendinize sırdaş edinmeyin" diyerek tüm ümmeti uyarmıştır.
Mümtehine Suresi Kur'an'da kaçıncı cüzdedir?
Mümtehine Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 28. cüzünde yer almaktadır. Haşr Suresinden sonra gelir ve onu Saff Suresi takip eder. Toplam 13 ayettir.
Sonuç
Mümtehine Suresi bizlere şu acı ama net gerçeği öğretir: Allah'ın ve doğruluğun düşmanlarıyla kurulan hiçbir menfaat (çıkar) bağı, ahirette insanı kurtaramaz. Çevremizdeki insanların niyetlerinden şüphe ettiğimizde veya düşman korkusuyla sarsıldığımızda Hz. İbrahim'in (a.s) o muazzam "Sadece sana dayandık" tesellisine sarılmalıyız. Doğru olanı seçip samimiyet testini (imtihanı) geçenler, daima Allah'ın sarsılmaz koruması altında olacaklardır.