Mutaffifîn Suresi: Ölçüde Hile ve İlliyyûn Sırrı
Kur'an-ı Kerim'in 83. suresi olan Mutaffifîn Suresi, 36 ayetten oluşur ve Mekke döneminde inmiştir. "Mutaffif", ticarette, alışverişte ölçü ve tartıyı eksik yapan, hileyle başkasının hakkını yiyen kimse demektir. Bu sure, kendisi alırken tam ölçen ama başkasına satarken eksik veren o bencil ve çıkarcı zihniyete "Yazıklar olsun" diyerek başlar. Ticaret ahlakını İslam'ın temeline koyan sure; kötülerin amel defterinin kaydedildiği dipsiz kuyu Siccîn ile iyilerin amel defterinin bulunduğu yüce makam İlliyyûn kavramlarını sarsıcı bir dille zihinlere kazır.
Kul Hakkı Uyarısı: İlk 6 Ayetin Okunuşu
Dürüstlüğün önemini anlatan, kazanca haram karışmasını engelleyen ve büyük hesap gününü hatırlatan başlangıç ayetlerinin Arapça metni ve Türkçe telaffuzu şu şekildedir:
وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ ﴿١﴾ الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ ﴿٢﴾ وَإِذَا كَالُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ ﴿٣﴾ أَلَا يَظُنُّ أُولَٰئِكَ أَنَّهُم مَّبْعُوثُونَ ﴿٤﴾ لِيَوْمٍ عَظِيمٍ ﴿٥﴾ يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿٦﴾
1. Veylun lil mutaffifîn(mutaffifîne).
2. Ellezîne izâktâlû alan nâsi yestevfûn(yestevfûne).
3. Ve izâ kâlûhum ev vezenûhum yuhsirûn(yuhsirûne).
4. Elâ yezunnu ulâike ennehum meb'ûsûn(meb'ûsûne).
5. Li yevmin azîm(azîmin).
6. Yevme yekûmun nâsu li rabbil âlemîn(âlemîne).
Türkçe Meali: Rahman ve Rahim olan Allah'ın adıyla. 1. Eksik ölçüp tartanlara (Mutaffifîn) yazıklar olsun! 2. Onlar, insanlardan (ölçerek) bir şey aldıklarında tam ölçerler. 3. Fakat kendileri onlara bir şey ölçüp yahut tartıp verdiklerinde eksik verirler. 4-5. Onlar, o büyük gün için diriltileceklerini hiç sanmıyorlar mı? 6. O gün insanlar âlemlerin Rabbinin huzurunda duracaklardır.
Mutaffifîn Suresinin Fazileti ve Ticarette Bereket Sırrı
Mutaffifîn Suresi, toplumun ekonomik ahlakını düzenleyen ve bereketsizliğin asıl sebebinin "kul hakkı yemek" olduğunu ispatlayan manevi bir anayasadır.
Havas ilmi âlimleri ve maneviyat büyükleri, bu surenin dürüst kazanç üzerindeki sırrını şöyle aktarmışlardır:
"Ticaretinde (işinde) bereket göremeyen, haksızlığa uğrayan veya farkında olmadan kazancına haram karışmasından korkan bir kimse Mutaffifîn Suresi'ni okumaya devam etsin. Allah o kişinin kazancını tertemiz kılar, malına İlliyyûn (yüce makamlar) bereketi katar ve onu hilekârların şerrinden korur."
Aynı zamanda bu sureyi okumak, insana çok güçlü bir otokontrol ve vicdan kazandırır. Başkasına zarar vererek zengin olacağını sananların (mutaffifîn) nasıl bir "Siccîn" çukuruna sürükleneceğini hatırlatan bu ayetler, kalbi dünya hırsından ve bencillikten temizler. Çalıştığı yerde hakkının yendiğini veya iş ortaklarının hile yaptığını düşünenlerin de ilahi adalete sığınmak için bu sureyi okumaları tavsiye edilmiştir.
Sıkça Sorulan Sorular
Mutaffifîn ne anlama gelmektedir?
"Mutaffif", tartıda ve ölçüde hile yapan, başkasının hakkından sinsice çalan, hak ettiğinden azını veren kişi demektir. Sure, bu hilekâr tüccarları uyararak başladığı için "Mutaffifîn" adını almıştır.
Siccîn ve İlliyyûn ne demektir?
Siccîn: Günahkârların, hilekârların ve zalimlerin amel defterlerinin saklandığı, yerin en altındaki dar ve karanlık zindan anlamına gelir.
İlliyyûn: İyilik yapanların, dürüst tüccarların ve salih kulların amel defterlerinin bulunduğu, Allah katındaki en yüce ve aydınlık makamlara verilen isimdir.
Mutaffifîn Suresi Kur'an'da kaçıncı cüzdedir?
Mutaffifîn Suresi, Kur'an-ı Kerim'in son cüzü olan 30. cüzün (Amme Cüzü) sonlarına doğru yer almaktadır. İnfitâr Suresinden sonra gelir ve onu göğün yarılmasını anlatan İnşikâk Suresi takip eder. Toplam 36 ayettir.
Sonuç
Mutaffifîn Suresi bizlere çok net bir mesaj verir: Terazinin bir kefesinde dünya kârı, diğer kefesinde kul hakkı varken kul hakkından çalanlar, aslında kendi ahiretlerini (İlliyyûn'u) satıp karşılığında zindan (Siccîn) satın almaktadırlar. İş ahlakının sadece kanunlarla değil, "Kıyamet gününde diriltileceklerini hiç sanmıyorlar mı?" şuuruna dayandığını hatırlatan bu sure, kazancımızın ve vicdanımızın en güvenilir terazisidir.