Sebe Suresi: Nimetlerin Şükrü ve İbretlik Son
Kur'an-ı Kerim'in 34. suresi olan Sebe Suresi, 54 ayetten oluşur ve Mekke döneminde inmiştir. Sure adını, Yemen'de kurdukları devasa barajlarla (Ma'rib Seddi), verimli bahçelerle ve muazzam bir zenginlikle yaşayan ancak şükretmeyi unutup nankörlük ettikleri için "Arim Seli" ile helak olan Sebe halkından alır. Buna karşılık, kendilerine dağları, demiri, rüzgârı ve cinleri boyun eğdiren muazzam bir güç verilmesine rağmen "Ey Davud ailesi, şükredin!" emrine uyan Hz. Davud ve Hz. Süleyman'ın (a.s) o erdemli duruşunu anlatır. Nankörlüğün bereketi nasıl yok ettiğini, şükrün ve sadakanın ise rızkı nasıl artırdığını anlatan eşsiz bir uyanış suresidir.
Rızık ve Bereketin Sırrı: Sebe Suresi 39. Ayet
Havas ilminde ticaretin açılması, harcanan malın yerine kat kat fazlasının gelmesi ve rızık darlığından kurtulmak için sıklıkla okunan o müjde dolu ayetin Arapça metni ve Türkçe telaffuzu şu şekildedir:
39. Kul inne rabbî yebsutur rızka li men yeşâu min ıbâdihî ve yakdiru leh(lehu), ve mâ enfaktum min şey’in fe huve yuhlifuh(yuhlifuhu), ve huve hayrur râzıkîn(râzıkîne).
Türkçe Meali: De ki: "Şüphesiz Rabbim, kullarından dilediğine rızkı bol verir ve (dilediğine) kısar. Allah yolunda her ne harcarsanız, Allah onun yerine başkasını (daha hayırlısını) verir. O, rızık verenlerin en hayırlısıdır."
Sebe Suresinin Fazileti ve Bereket Sırrı
Sebe Suresi, sahip olunan maddi nimetlerin bir güç göstergesi değil, bir imtihan vesilesi olduğunu; kibrin zenginliği söküp aldığını, paylaşmanın ise o zenginliği koruyup artırdığını garantileyen ilahi bir senettir.
İslam büyükleri ve maneviyat ehli, Sebe Suresi'nin bilhassa 39. ayetindeki o büyük rızık sırrını şöyle açıklamışlardır:
"Kim geçim darlığına düşer, borçlanır veya malında/ticaretinde bereketin azaldığını hissederse, sadaka verdikten hemen sonra Sebe Suresi 39. ayeti vird edinsin (çokça okusun). 'Ve mâ enfaktum min şey'in fe huve yuhlifuh' (Ne harcarsanız O yerine yenisini koyar) sırrı tecelli eder, Allah o kişinin rızık kapılarını ardına kadar açar."
Aynı zamanda bu sureyi okumak, insandaki "kaybetme korkusunu" (cimrilik ve anksiyete) tedavi eder. Sebe halkı "Rabbimiz! Seferlerimizin arasını uzaklaştır" diyerek nankörlük etmiş ve evlerindeki huzuru kendi elleriyle bozmuşlardı. Eline geçen rızka şükürsüzlük eden, daima daha fazlasını isteyip elindekinden şikayet eden kişilerin kalbine, Sebe Suresini okuduklarında muazzam bir kanaat ve huzur iner. Sahip olduklarının kıymetini anlamaya başlarlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Sebe ne anlama gelmektedir?
"Sebe" (Saba), Yemen bölgesinde yaşamış, barajları, ticari kervanları ve verimli topraklarıyla ün salmış antik bir Arap kabilesi ve devletinin adıdır. Sure, onların nankörlükleri sebebiyle başlarına gelen "Arim Seli" felaketini anlattığı için bu ismi almıştır.
Hz. Süleyman ve cinler bu surede nasıl anlatılır?
Surenin 12-14. ayetlerinde rüzgârın Hz. Süleyman'ın emrine verildiği, cinlerin ona devasa kaleler, heykeller ve kazanlar yaptığı anlatılır. En sarsıcı kısım ise; Hz. Süleyman asasına dayanıp vefat ettiğinde, cinlerin onun öldüğünü günlerce fark etmeyip ağır işlerde çalışmaya devam etmeleridir (bir kurt asasını kemirip Süleyman düşene kadar). Bu, "gaybı (geleceği/bilinmeyeni)" cinlerin dahi bilmediğini insanlığa ispatlayan muazzam bir sahnedir.
Sebe Suresi Kur'an'da kaçıncı cüzdedir?
Sebe Suresi, Kur'an-ı Kerim'in 22. cüzünde yer almaktadır. Ahzâb Suresinden sonra gelir ve onu, meleklerin kanatlarından bahseden Fâtır Suresi takip eder. Toplam 54 ayettir.
Sonuç
Sebe Suresi bize şunu haykırır: Zenginlik ve güç, kişiyi Allah'a karşı bir kibre sürüklüyorsa o zenginlik bir nimet değil, helakin (Arim seli) habercisidir. Hz. Süleyman'a rüzgârları ve cinleri boyun eğdiren sır, onun sadece "Şükreden bir kul" olmasıydı. Hayatımızda rızkımızın bollaşmasını istiyorsak, infak (sadaka) etmekten korkmamalı ve Sebe Suresi'nin "O, yerine yenisini koyar" müjdesine sonsuz bir güven duymalıyız.