İslam inancında sağlık bir nimet olduğu gibi, hastalık da bir imtihan ve günahlara kefaret vesilesidir. Mümin, karşılaştığı zorluklar karşısında sabır gösterir ve şifayı verenin yalnızca Allah (c.c.) olduğunu idrak eder. Bu teslimiyet, Kur'an-ı Kerim'de Hz. İbrahim'in (a.s) dilinden şöyle ifade edilir:
"Hastalandığım zaman bana şifâ veren O’dur."
Şuarâ Suresi, 80. Ayet
Ancak bu teslimiyet, pasif bir bekleyiş demek değildir. Dinimiz, kulun hem elinden gelen tüm tedbirleri almasını, yani fiili olarak tedavi yollarını aramasını, hem de kalbiyle Rabbine yönelerek dua ile manevi şifa talep etmesini emreder. Bu, "sebeplere sarılmak" ve "sonucu Allah'tan beklemek" arasındaki İslami denge prensibidir.
Hastalık sürecinde ruhsal dinginlik bulmak ve Allah'tan (c.c.) şifa dilemek için Kur'an ve Sünnet'ten bizlere ulaşan pek çok manevi reçete bulunmaktadır.
Anlamı: "Ey insanların Rabbi olan Allah'ım! Bu hastalığı gider. Şifa ver, çünkü şifa veren ancak Sensin. Senin vereceğin şifadan başka şifa yoktur. Öyle bir şifa ver ki, ardında hiç hastalık bırakmasın." (Buhârî, Merdâ, 20)
Anlamı: "(Ey Rabbim!) Bana bu dert (hastalık) dokundu. Sen merhametlilerin en merhametlisisin." (Enbiyâ, 83). Bu dua, en zorlu anlarda bile ümidi kesmemenin ve sabırla Rabbine sığınmanın sembolüdür.
"Kur'an'ın Anası" olarak da bilinen Fatiha Suresi, başlı başına bir şifa kaynağıdır. Sahabelerden birinin, zehirli bir hayvan tarafından ısırılan bir kabile reisini Fatiha okuyarak (Allah'ın izniyle) iyileştirmesi, bu surenin manevi gücünü gösteren meşhur bir rivayettir. (Buhârî, Fedâilü’l-Kur’ân, 9)
Bakara Suresi'nin 255. ayeti olan Ayet-el Kürsi, okunduğu mekanı ve kişiyi Allah'ın izniyle koruma altına alır. Görünen ve görünmeyen tehlikelere, hastalıklara ve nazara karşı manevi bir kalkan vazifesi görür.
"Mu'awwidhatayn" (İki koruyucu) olarak bilinen Felak ve Nas sureleri, her türlü şerden, hasetten, nazardan ve vesveseden Allah'a (c.c.) sığınmak için okunur. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) özellikle hastalandığında bu sureleri okuyup şifa niyetiyle üzerine üflerdi.
Müslüman, doktora giderken veya ilacını kullanırken sebeplere sarıldığının bilincinde olmalıdır. Tedaviye "Bismillah" diyerek başlamak, ilacın tesirini Allah'tan beklemek ve "Ya Şâfi! (Ey Şifa Veren!) Bu ilacı bana faydalı kıl" diye niyet etmek, maddi tedaviyi manevi bir ibadete dönüştürür.
İslam, ruha olduğu kadar bedene de önem verir. Peygamber Efendimiz'in (s.a.v) yaşam tarzı ve tavsiyeleri (Tıbb-ı Nebevî), günümüz modern tıbbının da altını çizdiği koruyucu hekimlik ilkelerini barındırır.
İslam, kaderciliği değil, tedbir ve tevekkülü emreder. Peygamberimiz (s.a.v), "Ey Allah'ın kulları, tedavi olunuz. Çünkü Allah, yarattığı her bir hastalık için mutlaka bir de deva (ilaç) yaratmıştır." (Tirmizî, Tıb, 2) buyurarak, tıp ilmine ve tedaviye başvurmayı bizzat teşvik etmiştir.
Birçok hastalığın temelinin aşırı ve dengesiz beslenme olduğunu belirten Efendimiz, "İnsanoğlu, midesinden daha tehlikeli bir kap doldurmamıştır. Mideyi üçte birini yemeğe, üçte birini suya, üçte birini de nefes almaya ayırmak yeterlidir." (Tirmizî, Zühd, 47) tavsiyesiyle adeta modern diyetetiğin temelini atmıştır.
Kur'an-ı Kerim'de bal için "insanlara şifadır" (Nahl, 69) buyrulur. Hadis-i Şerif'te ise Efendimiz, "Şu çörek otunu kullanmaya devam edin, çünkü onda ölümden başka her hastalığa şifa vardır." (Buhârî, Tıb, 7) buyurarak bu iki doğal gıdanın önemine dikkat çekmiştir.
"Temizlik imanın yarısıdır." (Müslim, Tahâret, 1) hadisi, sadece ruhsal bir arınmayı değil, aynı zamanda hastalıklardan korunmanın temel yolu olan beden ve çevre temizliğinin de hayati önemini vurgular. Bu, koruyucu hekimliğin temel taşıdır.
Hastalıklar, mümin için bir musibet olmanın ötesinde, manevi bir arınma ve günahlara kefaret fırsatıdır. Zorluk anında gösterilen sabır, kulun Allah katındaki derecesini yükseltir. Nitekim Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle müjdelemiştir:
"Mü'mine; yorgunluk, hastalık, tasa, keder, eziyet ve gam isabet etse, hatta ayağına bir diken batsa bile, Allah bunları onun günahlarına kefaret kılar."
Buhârî, Merdâ, 1
Bu nedenle, hastalığa isyan etmek yerine onu bir sabır imtihanı olarak görmek, süreci daha kolay ve manevi açıdan daha kazançlı hale getirir. Kişi, hem modern tıbbın gerektirdiği tedaviyi uygulamalı hem de "Ya Şâfi" (Ey Şifa Veren) ismine sığınarak Rabbinden yardım dilemekten bir an bile geri durmamalıdır.